βιβλία

Αντίο Διδώ Σωτηρίου

...o καλύτερος φίλος του ανθρώπου...ας συζητήσουμε για φίλους εδώ!

Αντίο Διδώ Σωτηρίου

Δημοσίευσηαπό than sigma » Παρ Σεπ 24, 2004 1:19 pm

Μεγάλωσε χωρίς να γεράσει

«Λέω πως μεγάλωσα, αλλά δεν γέρασα». Η φρεσκάδα της σκέψης ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά της Διδώς Σωτηρίου που παρά τα 95 χρόνια της, διατηρούσε τη φλόγα της επαναστάτριας στα μάτια.


Σε κάποια από τα τελευταία γενέθλιά της, γεμάτη αισιοδοξία, δήλωνε πως δεν το έχει βάλει κάτω. «Παίρνω το μπαστουνάκι μου, βάζω το καπελάκι μου κι έφυγα». Ετσι, έπειτα από μια λοίμωξη του αναπνευστικού, έβαλε και χθες το καπελάκι της στραβά, όπως συνήθιζε, και μας αποχαιρέτησε αφήνοντας πίσω μια εποχή μυθιστορηματική, την οποία και η ίδια σφράγισε με τα βιβλία της.

Η κηδεία της θα γίνει τη Δευτέρα στο Νεκροταφείο Ζωγράφου.

Πέρασε από τα μάτια της και από το πετσί της όλη η ιστορία του Ελληνισμού του 20ού αιώνα, από τη Μικρασιατική Καταστροφή, την προσφυγιά, τον Πόλεμο ώς τις άγριες διώξεις των αγωνιστών της Αριστεράς, που βίωσε με τις φυλακίσεις της αδελφής της, Ελλης Παππά, και του Νίκου Μπελογιάννη.

Γεμάτη μνήμες και βιώματα, ευαίσθητη σαν παιδί, ατίθαση και ασυμβίβαστη σαν κοπέλα, μπροστά στα κινήματα απελευθέρωσης της γυναίκας και στους αγώνες κατά του φασισμού και γεμάτη αισιοδοξία και δροσιά στην ωριμότητά της, χαιρόσουν τη συντροφιά της. Και φυσικά, δεν έκρυβε τα κατορθώματα της νιότης της, ότι κάπνιζε από το σχολείο, ότι καβαλούσε μοτοσικλέτες και έκανε γυμνισμό από τη δεκαετία του '30.

Γεννημένη στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας το 1909, με έντονες αναμνήσεις από τις τραγικές μέρες της προσφυγιάς στον Πειραιά το 1922, ευτύχησε να έχει ως καθηγητές στις εγκύκλιες σπουδές της τον Κώστα Παρορίτη και τη Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη και πνευματικούς δασκάλους της όλους τους μεγάλους συγγραφείς της εποχής. «Διάβαζα ό,τι έπεφτε στα χέρια μου», έλεγε. «Είχα γεμίσει με φωτογραφίες συγγραφέων το δωμάτιό μου και η θεία μου μου έλεγε: "Τι τους θέλεις όλους αυτούς τους γενάτους, παιδί μου; Βάλε και κανένα παλικαράκι"».

Μέχρι να ανοίξει το δικό της κεφάλαιο στη μεταπολεμική λογοτεχνία, πέρασε πρώτα από τη δημοσιογραφία. Δούλεψε ως συντάκτρια στην εφημερίδα «Νέος Κόσμος» (1936) κι έπειτα ως αρχισυντάκτρια στο περιοδικό «Νέος Κόσμος της Γυναίκας». Είχε ήδη απαρνηθεί το σπίτι των θείων της, στο οποίο μεγάλωσε, και είχε κλοτσήσει τη διόλου ευκαταφρόνητη περιουσία τους. Εχοντας πολύ καλή γνώση των γαλλικών, αφού είχε ήδη δίπλωμα καθηγήτριας από το Γαλλικό Ινστιτούτο, θήτευσε για λίγους μήνες στην εύφορη πνευματική ζωή του Παρισιού παρακολουθώντας μαθήματα γαλλικής λογοτεχνίας στη Σορβόνη. Στην Κατοχή βγάζει με τη Μέλπω Αξιώτη την πρώτη προοδευτική γυναικεία εφημερίδα. Ακόμη, δουλεύει στον παράνομο Τύπο και το 1944 γίνεται αρχισυντάκτρια του «Ριζοσπάστη». Αντιμετωπίζει με τρόπο ανοιχτό και πνεύμα κριτικό το κόμμα. «Είχα έναν φίλο στην παρέα μου, από τα μεγαλύτερα στελέχη στην αρχή, που έφυγε από το κόμμα που με έσωσε γιατί μου έδειχνε τα στραβά», έλεγε. «Πως το κίνημα ήταν μεγάλο και η ηγεσία μικρή. Δεν μπορούσαν να μου ξεφύγουν αυτά». Με διέγραψαν, βέβαια, με τη δικαιολογία πως εγκατέλειψα τη θέση μου και δεν πήγα στο Γράμμο...». Ωστόσο, για εκείνη η στράτευση ήταν χρέος.

Το πρώτο βιβλίο

Το πρώτο της βιβλίο «το 'φαγαν τα ποντίκια!», όπως έλεγε η ίδια.

«Ηταν βιβλίο εξωτερικής πολιτικής. Ηταν έτοιμο, το είχα πάει στον Τσουπαρόπουλο για να εκδοθεί κι εκείνος μού είχε πει τότε: "κρύψτο, έρχεται εμφύλιος". Χάθηκε μια νύχτα που ανοίξαμε μια τρύπα στο δωμάτιο και φυγαδεύσαμε το υλικό». Αφορούσε την αμερικανική πολιτική στην Ευρώπη. Ετσι, η πρώτη της εμφάνιση στη λογοτεχνία έγινε το 1959, όταν ήταν ήδη πενήντα χρόνων, με το μυθιστόρημα «Οι νεκροί περιμένουν», όπου αφηγείται την ιστορία μιας οικογένειας σε τρεις ιστορικές περιόδους: Μικρασιατική Καταστροφή, Μεσοπόλεμος, Αντίσταση. «Ο αναγνώστης ζει με κομμένη την ανάσα αυτή την εναλλαγή, αυτή τη συνεχή πορεία ενός λαού, ανάμεσα από περιπέτειες, από πτώσεις και ανατάσεις, από συγκρούσεις και αίμα, προς το μέλλον του», έγραφε ο Κ. Πορφύρης, τότε, στην «Αυγή».

Τα «Ματωμένα Χώματα»

Η καταξίωση, όμως, την περίμενε στο δεύτερο βιβλίο της, «Τα Ματωμένα Χώματα» (1962), που γίνεται αγαπημένο ανάγνωσμα όχι μόνο στην Ελλάδα (μεταφράζεται σε πολλές γλώσσες) αλλά και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, στους Τούρκους, που την καλούν και την τιμούν σαν δική τους συγγραφέα. Είναι ο ανθρώπινος τόνος και η αντικειμενικότητα στην έκθεση των γεγονότων που τους ελκύει. «Για τη συγγραφέα δεν υπάρχουν Ελληνες και Τούρκοι», όπως σημείωνε τότε στο «Βήμα» ο Βάσος Βαρίκας. «Υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν το ίδιο, που αντιδρούν στα γεγονότα με τον ίδιο πανομοιότυπο τρόπο, γίνονται θύματα των ίδιων ψυχώσεων και ζούνε με το ιδανικό της απλής, ήρεμης και ειρηνικής ζωής».

Ερχονται, έπειτα, να προστεθούν άλλα δύο μυθιστορήματα, που θα διαβαστούν επίσης με το ίδιο πάθος: η «Εντολή» (1976) και το «Κατεδαφιζόμεθα» (1982). Για την «Εντολή» έγραψε ο Τάσος Βουρνάς στην «Αυγή»: «Δεν είναι ένα αφήγημα τύπου χρονικού ή μνημοσύνου. Είναι ένα βιβλίο πολιτικής ευθύνης. Γιατί αποκαλύπτει με σπάνια παρρησία τη λαθεμένη πολιτική της Αριστεράς, που οδήγησε σε καταστροφή το κίνημα και μετέβαλε τον απέραντο χώρο του, όπου κινούνταν ένας ολόκληρος λαός, σε φυλακές και στρατόπεδα, στα οποία έδιναν την ύστατη μάχη μια χούφτα ήρωες». Και ο Κώστας Σταματίου στα «Νέα» χαιρετίζει την έκδοση του «Κατεδαφιζόμεθα» γιατί είναι «ένα πεζογράφημα με σύλληψη, ευρήματα, διαλεκτική ανέλιξη, ένα λόγο. Η Δ.Σ. ξέρει τι θέλει. Και το ολοκληρώνει. Εύγε!»

Η αναγνώριση

Η Διδώ Σωτηρίου με τα έργα της, το ζεστό αφηγηματικό της λόγο κέρδισε αμέσως την αγάπη του ελληνικού λαού. Αργησε, όμως, να κερδίσει την εκτίμηση του επίσημου ελληνικού κράτους. Τιμήθηκε πρώτα με το βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας Ιπεκτσί (1983) και έπειτα πήρε το Ειδικό Κρατικό Βραβείο (1989) και το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1990).

Ενα σημαντικό κεφάλαιο της ζωής της έλεγε η ίδια πως ήταν ο έρωτας. Ούσα φύση γεμάτη ζωντάνια, μικρασιατική, «των ζεστών κλιμάτων», υποστήριζε πως είχε ζήσει κάποιους μεγάλους έρωτες. Οποιος όμως είχε προλάβει να γνωρίσει τον Πλάτωνα Σωτηρίου, τον άντρα της, έναν ομορφάνθρωπο στην όψη και στην ψυχή, καταλάβαινε τι ακριβώς εννοούσε. Της ήταν απολύτως αφοσιωμένος. Εκείνος δακτυλογραφούσε τα βιβλία της και την παρότρυνε να μη σκέφτεται τις διορθώσεις. Ηταν «ο ιδεώδης σύζυγος. Δεν είχε ζήλιες, δεν υποκρινόταν». Παιδιά δεν απέκτησαν. Μεγάλωσαν, όμως, το παιδί του Μπελογιάννη, τον Νίκο Μπελογιάννη, το γιο της Ελλης Παππά, καθώς εκείνη έκανε δεκαέξι χρόνια φυλακή και εξορία.

Ενας άνθρωπος που έζησε και αφηγήθηκε τόσο γλαφυρά την ιστορία του 20ού αιώνα ήταν φυσικό να μη νιώθει αγωνία για το θάνατο στα τελευταία του χρόνια. Τη φόβιζε μόνο το σκοτάδι της λήθης. «Η μνήμη που σιγά σιγά χάνεται και σου σβήνει πολύτιμα πράγματα». Η μνήμη που δεν σε αφήνει να ολοκληρώσεις δύο ημιτελή μυθιστορήματα. Πόσα ακόμη είχε να μας πει η γλυκιά Διδώ. Μια ζωή και δεν της έφτασε να τα αφηγηθεί. Εμείς, πάντως, θα τη θυμόμαστε και γι' αυτά που μας είπε κάποτε, καθισμένη στον καναπέ του σπιτιού της με τα πολύχρωμα κεντητά μαξιλαράκια, και για όσα δεν πρόλαβε να μας πει ένα βράδυ καλοκαιρινό με συντροφιά φίλων στη βεράντα.

* Ο πρόεδρος του ΣΥΝ, Νίκος Κωνσταντόπουλος, μόλις πληροφορήθηκε το θάνατο της Διδούς Σωτηρίου έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Στα ματωμένα χώματα ξεριζωμών, διώξεων και διαψεύσεων άνθησε η σκέψη και η συνείδηση της Διδούς Σωτηρίου για την ειρήνη, τη συνύπαρξη των λαών, τη δημοκρατία και την ανθρωπιά. Με ένα ολάνθιστο χαμόγελο ζωής, φορώντας στραβά τον μπερέ της αισιοδοξίας, εβίωσε έναν ολόκληρο αιώνα σκορπώντας στις γενεές τις πάσες την ευεργεσία της δημιουργίας της».


Ν.ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/09/2004
καλό ταξίδι αλέξη.
Άβαταρ μέλους
than sigma
Site Admin
 
Δημοσιεύσεις: 1015
Εγγραφή: Σάβ Νοέμ 30, 2002 9:05 pm
Τοποθεσία: Kalamata

Arxhse.

Δημοσίευσηαπό smarties » Δευτ Οκτ 04, 2004 11:44 am

Den to h3era.

Panta mou ekane parea ta kalokairia.

Kai ka8ws diabaza ta vivlia ths panta thn koitousa sto e3wfullo mesa kai skeftomoun pws htan ta mallia ths otan egrafe.

Luph8hka twra.
η αγάπη ίσως ξέρει πού είναι το μαγικό κλειδί.
Άβαταρ μέλους
smarties
senior member
 
Δημοσιεύσεις: 434
Εγγραφή: Τετ Σεπ 15, 2004 9:09 pm
Τοποθεσία: mesa sth guala mazi me to xrusopsaro


Επιστροφή στο βιβλία

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση : Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης

cron